جنگ مخفی در فرمول یک، ماجرای پیچیده آپدیت موتورها
در حالی که الان همه نگاه ها به تغییرات ریز قوانین برای مسابقه میامی است، یک نبرد سیاسی بزرگ در پشت صحنه در حال شکل گیری است. بحث اصلی سر این است که چه کسی اجازه دارد موتور ماشینش را در طول فصل تقویت کند؟ این موضوع به یک چالش داغ بین تیمهای سازنده و فدراسیون جهانی اتومبیلرانی تبدیل شده است.
بعد از مسابقه میامی در ماه می، فیا لیست نهایی را منتشر میکند تا معلوم شود چه تیمی قوی ترین موتور را دارد و چه کسی آنقدر عقب است که اجازه دارد برای جبران فاصله، روی موتورش کار کند.
بازی های پشت پرده و شک به مخفی کاری!
در پدوک فرمول یک، اوضاع خیلی عجیب شده. تیمها درباره اینکه رتبه بندی چطور باید باشد، اختلاف نظر دارند. حتی زمزمه هایی شنیده میشود که بعضی تیمها عمدا تمام توان موتورشان را نشان نمیدهند تا فیا فکر کند ضعیف هستند و به آن ها اجازه آپدیت بدهد!
فعلا پیشبینی ها این است که موتور مرسدس به عنوان الگو و بهترین موتور معرفی شود و بقیه تیمها (به جز ردبول) اجازه آپدیت بگیرند. اما یک احتمال عجیب هم وجود دارد: شایعه شده که شاید خود مرسدس هم جزو آنهایی باشد که چراغ سبز آپدیت را میگیرند، چون طبق تعریف خاص فیا، شاید یک سازنده دیگر بهترین موتور را داشته باشد!
قانون ADUO چیست و چه میگوید؟
قانون جدیدی به نام ADUO (فرصتهای اضافی برای طراحی و ارتقا) وضع شده تا تیم های عقب مانده بتوانند خودشان را برسانند. قانون خیلی ساده است:
– اگر قدرت موتور تیمی بیش از ۲٪ با بهترین موتور فاصله داشته باشد، اجازه دارد یک آپدیت در سال ۲۰۲۶ و یکی در ۲۰۲۷ انجام دهد.
– اگر این فاصله ۴٪ یا بیشتر باشد، تیم اجازه دارد دو بار در این فصل و دو بار در فصل بعد موتورش را تقویت کند.
این یعنی نقشه بازی میتواند کلا عوض شود، چون الان موتور حرف اول و آخر را در عملکرد ماشین میزند.
فراری در انتظار فرصت طلایی
تیم فراری خیلی رک و پوست کنده گفته که منتظر است این اجازه را بگیرد تا فاصله وحشتناکش با مرسدس را کم کند. فرد واسر، مدیر تیم فراری، در مسابقه چین گفت: این قانون ارتقا (ADUO) شانس بزرگی برای ماست تا فاصله را جبران کنیم.
اما یک نکته بسیار مهم!
تشخیص اینکه چه کسی عقب است، اصلا راحت نیست. چرا؟ چون فیا برای این رتبه بندی کل سیستم موتور (Power Unit) را نگاه نمیکند، بلکه فقط موتور درون سوز یا احتراق داخلی (ICE) را بررسی میکند. همین موضوع باعث شده تحلیل اینکه چه کسی واقعا قوی تر است، شبیه به یک کلاف سردرگم شود.
چرا همهچیز انقدر مخفیانه است؟
باید بدونید که هر برتری ای که یه تیم توی بخشهای الکتریکی داشته باشه (مثل جذب انرژی بهتر، باتری های پیشرفته تر یا مدیریت هوشمندانه تر سیستم MGU-K)، اصلا توی محاسبات فیا برای اجازه آپدیت حساب نمیشه.
فیا فقط و فقط عملکرد خود موتور بنزینی (درونسوز ICE) رو تحلیل میکنه. اما نکته عجیب اینجاست که هیچکس دقیقا نمی دونه این تحلیل چطوری انجام میشه! چون توی دفترچه قوانین، هیچ معیار مشخصی براش ننوشتن. این ابهام هم اتفاقی نیست، چون توی دنیای فوق رقابتی فرمول یک، اگه فیا دقیقا بگه چی رو متر میکنه، تیمها سریع یاد میگیرن سیستم رو دور بزنن (مثلا موتور رو طوری تنظیم میکنن که توی اون پارامتر های خاص ضعیف نشون بده تا اجازه آپدیت بگیرن!). برای همین فیا مدام روش های اندازه گیریش رو عوض میکنه تا همیشه یه قدم از تیمها جلوتر باشه.
معمای قدرت موتور فراری
فراری خیلی رک گفته که موتور مرسدس الان خطکش و بهترینه و اگه اونا الان دارن پا به پای مرسدس میجنگن، به خاطر شاسی فوقالعادهشونه، نه موتور.
گفته میشه فراری چیزی بین ۱۵ تا ۳۰ اسب بخار از مرسدس ضعیف تره. فرد واسر (مدیر فراری) اخیرا گفته که این کمبود قدرت باعث میشه اونا در هر دور حدود یک ثانیه عقب بیفتن! واسر میگه: دیتاها مشخصه، توی قسمت هایی از پیست که قدرت موتور حرف اول رو میزنه، ما حدود ۸ دهم ثانیه از مرسدس عقبیم.
حالا بیاید با عدد و رقم نگاه کنیم:
– موتورهای امسال حدود ۵۴۰ اسب بخار قدرت دارن.
– اون فاصله ۲ درصدی که برای اجازه آپدیت لازمه، یعنی حدود ۱۰ اسب بخار.
– فاصله ۴ درصدی هم یعنی حدود ۲۱ اسب بخار.
طبق این اعداد، ادعای فراری با منطق جور درمیآد و احتمالا اونا اجازه آپدیت رو میگیرن.
چرا سرعت توی پیست لزوما به معنی موتور قوی تر نیست؟
اما قضیه به این سادگیها هم نیست. بالا بودن سرعت یه ماشین توی خط مستقیم، همیشه به خاطر موتور قوی نیست :
۱- استراتژی مصرف انرژی : مثلا توی پیست ژاپن، مک لارن و فراری ترجیح می دادن انرژی الکتریکی شون رو توی خط استارت/پایان مصرف کنن، ولی مرسدس انرژی رو برای مسیر طولانی بعد از پیچ اسپون ذخیره می کرد.
۲- آیرودینامیک و شاسی : اگه یه ماشین (مثل مرسدس امسال) چسبندگی بهتری داشته باشه و پیچ رو سریع تر رد کنه، با سرعت بیشتری وارد مستقیمی میشه. پس انرژی کمتری برای رسیدن به سرعت حداکثری لازم داره و میتونه مدت بیشتری اون سرعت رو حفظ کنه.
۳- تفاوت تیم های مشتری : مرسدس و مک لارن موتور های دقیقا یکسانی دارن، پس اگه سرعتشون فرق میکنه، قطعا دلیلش بدنه و آیرودینامیکه، نه خود موتور.
خلاصه اینکه : خروجی قدرت تنها ملاک قضاوت نیست. گاهی تیم ها عمدا طراحی هایی رو انتخاب میکنن که شاید کمی از قدرت موتور کم کنه، اما در عوض باعث بشه کل ماشین توی پیست سریع تر و رقابتی تر بشه. حالا باید دید فیا چطوری میخواد لایه به لایه این دیتاها رو بشکافه تا بفهمه کی واقعا موتور ضعیف تری داره!
فراری، قربانی هوشمندی خودش؟
بعضی از رقبا میگن فراری بهترین مثاله برای تیمی که قدرت واقعی موتورش رو نشون نمیده. مثلا اونا یه باله روی اگزوز طراحی کردن که آیرودینامیک و چسبندگی ماشین رو خیلی بهتر میکنه، اما همین قطعه باعث میشه فشار خروجی اگزوز بالا بره و دمای موتور زیاد بشه. تحلیلها میگن همین یه انتخاب، حدود ۱۳ اسب بخار از قدرت موتور فراری کم کرده.
علاوه بر این، فراری از توربوشارژ کوچیک استفاده کرده که باعث میشه رانندگی با ماشین راحتتر بشه و توی استارتها عالی عمل کنه، اما در عوض توی سرعتهای بالا (پیک قدرت) به پای توربو های بزرگ رقبا نمیرسه. اونا حتی دمای موتور رو عمدا بالا نگه میدارن تا بتونن قطعات ماشین رو جمع و جورتر کنار هم بچینن.
سوال اصلی اینجاست : اگه تیمی عمدا قدرت موتور رو فدای عملکرد بهتر کل ماشین (شاسی و آیرودینامیک) کرده، آیا درسته که فیا بهش اجازه آپدیت موتور بده؟ این همون چالش سختیه که فیا باید حلش کنه.
موش و گربه بازی برای آپدیت!
تیمها ممکنه خیلی کلک باز باشن! شاید اول فصل عمدا قدرت موتور رو کم کنن تا توی لیست ضعیفها قرار بگیرن و اجازه آپدیت بگیرن، بعد که آپدیت رو گرفتن، قدرت رو تا آخر زیاد کنن و یهو از بقیه جلو بزنن.
حتی ممکنه تیمی که موتور بهتری داره، قدرتش رو کمی کم کنه تا فاصله ش با بقیه کمتر از ۲٪ بشه؛ اینطوری فیا به هیچ کس اجازه آپدیت نمیده و برتری اون تیم حفظ میشه!
بالاخره کی اوله؟ مرسدس یا ردبول؟
همه فکر میکنن مرسدس با اختلاف اوله و بقیه (به جز ردبول) اجازه آپدیت میگیرن. اما یه تئوری عجیب هم هست: بعضیا میگن اگه فقط خروجی خالص موتور رو متر کنیم، ردبول اوله! یادتونه اوایل فصل توتو وولف میگفت موتور ردبول معیار و الگوئه؟
شاید موتور ردبول واقعا قویترین باشه، اما چون شاسی و باتریشون ضعیفه، این قدرت دیده نمیشه. اگه این فرضیه درست باشه و ردبول اول بشه، ممکنه یه اتفاق پشم ریزون بیفته: اینکه فاصله مرسدس با ردبول بیشتر از ۲٪ بشه و مرسدس هم اجازه آپدیت بگیره! اگه اینطوری بشه، امیدهای فراری برای رسیدن به مرسدس کلا بر باد میره.
حرف آخر
لوران مکیس، مدیر تیم ردبول، میگه: تخمین زدن قدرت موتور رقبا خیلی سخته، مخصوصا با این سیستم های پیچیده الکتریکی. ولی ما فکر میکنیم مرسدس قطعا جلوتره و ما هم جزو اونایی هستیم که اجازه آپدیت (ADUO) میگیریم.
حالا همه باید تا بعد از مسابقه میامی منتظر بمونن تا فیا آنالیز هاش رو تموم کنه. نتیجه این بررسیها ممکنه سرنوشت قهرمان فصل ۲۰۲۶ رو تعیین کنه. جالبه که برخلاف همیشه که همه میخوان اول باشن، این تنها جنگیه که سازندهها دعا میکنن توش عقب مانده و ضعیف شناخته بشن!
