مسابقات کوتاهتر در راه است؟ تغییرات بزرگ قوانین فرمول یک در سال ۲۰۲۷ با چه چالشهایی روبروست؟
فدراسیون جهانی اتومبیلرانی (فیا) بالاخره توانسته موافقت اولیه تیمها و سازندهها را برای یک تغییر سختافزاری بزرگ در سال ۲۰۲۷ بگیرد. این یعنی امیدها زنده شده که فرمول یک به سمتی برود که ماشینها دیگر اینقدر تشنه انرژی نباشند.
همه طرفها بالاخره قبول کردند که تقسیم قدرت ۵۰-۵۰ فعلی (بین موتور بنزینی و بخش الکتریکی)، آنطور که باید و شاید جواب نداده و به جای وصلهپینه کردن قوانین، باید یک تغییر اساسی و بنیادی در کل سیستم ایجاد کرد.
شاید روی کاغذ، تغییر فرمول به نسبت ۶۰-۴۰ ساده به نظر برسد، اما در فرمول یک، شیطان همیشه در جزئیات است! قبل از اینکه هر قانون جدیدی اجرا شود، کلی مانع عملی و نبردهای سیاسی وجود دارد که باید از سر راه برداشته شوند.
بر اساس اطلاعاتی که به دست ما رسیده، اینها نکاتی هستند که تا الان مطرح شده و باید برایشان فکری کرد:
چه چیزی توافق شده؟
یادتان باشد که توافق روز جمعه، روی قوانین دقیق و ریز نبوده، بلکه فقط روی ایده کلی تغییر سطح انرژی و قدرت ماشینها بوده است. هدف اصلی این است که مشکل فعلی یعنی کمبود انرژی که باعث شده مسابقات جذابیتش را از دست بدهد و رانندهها مجبور باشند غیرطبیعی رانندگی کنند (مدام نگران ذخیره انرژی باشند)، حل شود.
ایده این است: ۵۰ کیلووات قدرت بیشتر برای موتورهای احتراقی (از طریق افزایش جریان سوخت) و ۵۰ کیلووات کاهش در خروجی بخش الکتریکی. این فرمول باید تعادل بهتری به ماشینها بدهد.
اما این تنها چیزی نیست که متخصصان فنی قرار است در هفتههای آینده زیر ذرهبین ببرند. شنیدهها حاکی از آن است که بحث افزایش ظرفیت بازیابی انرژی (که الان ۳۵۰ کیلووات است) و حتی استفاده از باتریهای بزرگتر هم روی میز است.
در حال حاضر، ظرفیت باتریها روی ۴ مگاژول قفل شده، یکی از راهحلها این است که آن را به ۵ مگاژول برسانند.
اگر بتوانند قدرت بیشتری وارد کنند، سریعتر انرژی ذخیره کنند و ظرفیت باتری را بالا ببرند، فرمول یک دوباره به حالت عادی برمیگردد و آن عجایب و مشکلات قوانین فعلی تا حد زیادی از بین میرود.
مشکل کجاست؟ (شاسی ماشین!)
اشاره فیا به افزایش جریان سوخت، اولین سرنخ از دردسر اصلی ماست. افزایش جریان سوخت یعنی نیاز به سوخت بیشتر، و سوخت بیشتر هم یعنی باک بزرگتر.
در شرایط عادی، خب باک را بزرگتر میکردند و تمام! اما برای سال ۲۰۲۷ قضیه فرق دارد.
تیمها به خاطر محدودیت بودجه (Cost Cap) و هزینههای سرسامآور طراحی ماشینهای جدید، حسابی تحت فشارند. خیلی از تیمها (شاید نیمی از آنها) قصد داشتند شاسی سال ۲۰۲۶ خود را به سال ۲۰۲۷ بیاورند تا صرفهجویی کنند. اما این کار با نیاز به باکهای بزرگتر جور در نمیآید.
پس اگر قرار است فیا روی افزایش سوخت پافشاری کند، باید یک وسط بازی و توافق انجام شود، مخصوصا اگر باتریهای بزرگتر هم قرار باشد اضافه شوند.
در واقع سه راه حل پیشرو دارند:
راه اول این است که فیا در قوانین محدودیت بودجه کوتاه بیاید و به تیمها اجازه بدهد کمی بیشتر خرج کنند تا بتوانند برای سال ۲۰۲۷ یک شاسی جدید بسازند، بدون اینکه بترسند از سقف بودجه بالاتر بروند یا مجبور شوند هزینههای دیگر را بزنند.
این هم بخش دوم گزارش، به زبونِ خودمونی و راحت:
راه دوم یه کم جنجالیتره. داستان اینه که اگر تیمها نتونن باک ماشین رو بزرگتر کنن (به خاطر مشکلات طراحی شاسی)، تنها راهی که میمونه تا بتونن جریان سوخت رو بیشتر کنن اینه که مسافت مسابقه رو کوتاهتر کنن.
میگن برای اینکه اون ۵۰ کیلووات قدرت اضافه رو از موتور بکشن بیرون، باید جریان سوخت حدود ۱۰ درصد بیشتر بشه. خب این یعنی باید حدود ۱۰ درصد از طول کل مسابقه کم بشه تا سوخت ماشینها وسط راه تموم نشه.
راه سوم هم هست که شاید از همه بی دردرسرتره باشه. اینکه جریان سوخت رو فقط برای روز تعیین خط ببرن بالا، ولی برای روز مسابقه همون مقدار فعلی رو نگه دارن. اینطوری مصرف سوخت توی مسابقه دقیقا همون چیزیه که الان داریم.
با این روش، ماشین ها روز شنبه (توی تعیین خط) سرعت واقعیتری دارن و قدرت موتور بیشتر رو نشون میدن، اما برای روز یکشنبه (مسابقه) همون قوانین فعلی اجرا میشه که تا حالا ثابت کرده مسابقههای جذابی هم میده.
این روش میتونه یه پل باشه تا برای سال ۲۰۲۸، وقتی تیمها فرصت بیشتری داشتن، کل سیستم رو بهروز کنن و اون قدرت بالاتر رو برای کل آخر هفته (هم شنبه و هم یکشنبه) اجرا کنن.
بحث پیچیده ADUO
وقتی میخوان قدرت موتور احتراقی رو ببرن بالا، سازندهها باید دوباره بشینن روی طراحیهاشون کار کنن. شاید ۵۰ کیلووات تغییر، عدد بزرگی به نظر نیاد، ولی قطعاتی که الان دارن تولید میکنن دقیقا برای محدودیتهای سال ۲۰۲۶ طراحی شده و اصلا تست نشدن که بتونن فشار بیشتری رو تحمل کنن یا سریعتر کار کنن.
اینکه قطعات رو برای سال بعد مقاومتر کنن شدنیه، ولی پشت پرده کلی بازیهای سیاسی هست که حل کردنش سخته.
یه مشکل بزرگ اینجاست که این تغییرات موتور، کجایِ قوانین ADUO (یعنی همون فرصتهای طراحی و ارتقای اضافه) جا میگیره؟
سیستم ADUO کلا برای این طراحی شده که تیمهای عقبمونده بتونن خودشون رو برسونن و بر اساس تحلیل عملکرد فعلی موتورها کار میکنه. کلا این قوانین روی پارامترهایی استواره که باید ثابت بمونه.
حالا اگه جریان سوخت رو ببرن بالا، یعنی عملا دارن موتورها رو بازطراحی میکنن. این یعنی اون سازندههایی که امسال مجوز ADUO گرفتن، برای سال ۲۰۲۷ یه مزیت بزرگ پیدا میکنن، چون هم بودجه تحقیق و توسعه بیشتری داشتن و هم ساعتهای تست دستگاه (روی داینو) براشون بیشتر بوده.
این چیزی نیست که بقیه سازندهها راحت باهاش کنار بیان. تنها راه حلش اینه که امتیازات ADUO رو کلا برای فصل بعد صفر کنن.
حالا اینکه تکلیف هوندا که به شدت به این کمکها نیاز داره تا خودش رو برسونه چی میشه، اصلا معلوم نیست.
این بحثهای سیاسی ADUO و توسعه موتور، خیلی پیچیدهتر از قضیه باک و شاسی ماشینه. واسه همینه که فدراسیون جهانی توی بیانیه بعد از جلسهاش خیلی محتاطانه عمل کرد و فقط گفت که این توافق ۵۰/۵۰ در اصل پذیرفته شده.
حالا که قراره بحثهای فنی و جزئی شروع بشه، باید ببینیم تهش چی میشه و آیا واقعا میشه تا شروع سال ۲۰۲۷ این تغییرات رو عملی کرد یا نه.
